4.5.1 Thập nhị mạch căn bản

Trong phần trước, chúng ta đã nghiên cứu về cách bình chỉnh từng bộ vị mạch. Chúng ta hãy nhớ rằng: trong việc điều chỉnh mạch huyệt Nguyên, Lạc, Khích là những huyệt quan trọng trong điều chỉnh mạch. Khi dùng một huyệt để điều chỉnh một bộ vị mạch thì huyệt đó ngoài điều chỉnh bộ vị đó còn điều chỉnh các bộ vị khác theo quan hệ nhân quả như sau:

Luật nhân quả: Nếu thay đổi mạch gốc thì các mạch cùng bên sẽ biến đổi theo hướng nhân quả. Thuận nhân quả thì mạch biến đổi cùng chiều. Nghịch nhân quả thì mạch biến đổi ngược chiều.

Để hiểu rõ ràng xin xem ví dụ sau:

 Ví dụ 1: Một bệnh nhân ta bắt mạch thấy bộ tả thốn phù.

                                                                                       

Để điều trị cho bệnh nhân này ta cần hạ mạch của tả thốn. Ta dùng huyệt Xung Dương( Nguyên huyệt kinh Vị).

Huyệt Xung Dương ngoài tác dụng hạ mạch tả thốn còn tác dụng lên các mạch tả quan, tả xích theo quan hệ nhân quả. Mạch tả thốn là gốc( là nhân), mạch tả quan là ngọn( quả)( mũi tên đi xuống) do vậy hạ mạch tả thốn thì mạch tả quan hạ theo. Mạch tả thốn là ngọn( là quả), mạch tả xích là gốc( là nhân)( mũi tên đi lên). Do vậy hạ mạch tả thốn thì sẽ nâng mạch tả xích. Vậy sau khi dùng huyệt Xung Dương ta được sự biến đổi mạch như sau:

Như vậy, huyệt Xung Dương dùng để điều trị thể mạch Phù- Phù- Trầm bên tả:

Ví dụ 2:Một bệnh nhân sốt cao, bắt mạch thấy tả xích trầm Nhiệm vụ của chúng ta là nâng tả xích lên. Chúng ta dùng huyệt Thái Khê. Bộ tả quan là gốc, tả xích là ngon( mũi tên đi xuống) do vậy nâng tả xích là nghịch nhân quả, vậy huyệt Thái Khê sẽ làm hạ tả quan. Hạ tả quan làm phế được ấm, bàng quang được mát. Tả xích là gốc, tả thốn là ngọn, do vậy sẽ làm nâng mạch tả thốn. Dẫn đến Tâm được mát mà Đởm được ấm.

Như vậy huyệt thái khê dùng để điều trị thể mạch: Trầm- Phù- Trầm bên Tả.

Ví dụ 3: Bệnh nhân xơ gan bắt mạch thấy hữu quan phù, vô lực;

Để điều trị hữu quan phù ta chọn huyệt Hợp Cốc.

Hữu quan là gốc hữu thốn là ngọn cho nên huyệt này nâng bộ hữu thốn. Hữu xích là gốc, hữu quan là ngọn cho nên huyệt này nâng bộ hữu xích.

                                                                                                                        Dưới đây là bảng tổng kết sự biển đổi theo nhân quả: THẬP NHỊ MẠCH CĂN BẢN

Điều trị tả mạch: Phù- Phù- Trầm.
Điều trị tả mạch: Trầm- Trầm- Phù.
Điều trị tả mạch: Trầm- Phù- Phù
Điều trị tả mạch: Phù- Trầm- Trầm
Điều trị tả mạch: Phù- Trầm- Phù.
Điều trị tả mạch: Trầm- Phù- Trầm
Điều trị hữu mạch: Phù- Trầm- Phù
Điều trị hữu mạch: Trầm- Phù- Trầm
Điều chỉnh mạch hữu mạch: Phù- Phù- Trầm
Điều chỉnh hữu mạch: Trầm- Trầm- Phù
Điểu chỉnh hữu mạch: Trầm- Phù- Phù
Điều chỉnh hữu mạch: Phù- Trầm- Trầm 

Comments are closed.